Notice: Function _load_textdomain_just_in_time was called incorrectly. Translation loading for the health-check domain was triggered too early. This is usually an indicator for some code in the plugin or theme running too early. Translations should be loaded at the init action or later. Please see Debugging in WordPress for more information. (This message was added in version 6.7.0.) in /home/unitedrukum/gyaanghar.com/wp-includes/functions.php on line 6131

Notice: Function _load_textdomain_just_in_time was called incorrectly. Translation loading for the viral-mag domain was triggered too early. This is usually an indicator for some code in the plugin or theme running too early. Translations should be loaded at the init action or later. Please see Debugging in WordPress for more information. (This message was added in version 6.7.0.) in /home/unitedrukum/gyaanghar.com/wp-includes/functions.php on line 6131
विचार Archives - Page 7 of 11 - Gyaan Ghar

Gyaan Ghar

Advertisement

विचार

गोरखा-लिगलिगकोट बसाइ पछिका केही चिन्तन केही अनुभूति: 

गोरखा-लिगलिगकोट बसाइ पछिका केही चिन्तन केही अनुभूति: 

बाबुराम भट्टराई निजी/ऐतिहासिक १. पछिल्लो चरणमा ग्रामीण अर्थतन्त्रको तीव्र विघटन र बढ्दो सहरीकरण सँगसँगै गाउँ रित्तिँदै छ भने सहरहरू कङ्क्रिट जङ्गल बन्दै छन्। क्षेत्रीय विकास योजनाको विद्यार्थीको नाताले यो प्रवृत्तिलाई रोक्न आफैँ गाउँ फर्केर केही गर्नपर्छ भन्ने मेरो चाहना हो।आफ्नो पुर्ख्यौली घरको रेट्रोफिटिंग,बन्दै गरेका भौतिक पूर्वाधारहरूको निरीक्षण, गाउॅलेहरू संगको अन्तर संवाद पछि ‘गाउँको सहरीकरण’ गरेर मानिसहरूलाई त्यहीँ राख्न सकिन्छ भन्ने विश्वास बढेको छ।अब खाँचो गाउँमै कृषिको आधुनिकीकरण,साना तथा मध्यम उद्योग र पर्यटनको प्रवर्द्धन आदि गरेर सम्मानजनक र आयमूलक रोजगारी सिर्जनाको छ। २. केही अगुवा साथीहरू र परिवार सहित ऐतिहासिक लिगलिगकोट भ्रमणको विशेष अर्थ छ।पन्ध्रौँ सोह्रौँ शताब्दीसम्म वर्तमान नेपालको अधिकांश भूभागमा…
Read More
दहिचिउरे नीति कि द्वन्द्वात्मक भौतिकवादी स्प्रिट

दहिचिउरे नीति कि द्वन्द्वात्मक भौतिकवादी स्प्रिट

* समीर सिंह  ‘हिजो त्यही कुरा गलत हुने र आज सही’ ‘हिजो चुनाव लड्दिन भन्ने आज चुनावी प्रतिस्पर्धामा आउने’ । यस प्रकारको दोधारे नीति भन्दै कतिपय मिडिया तथा सामाजिक सञ्जाल चलाउनेहरूले राष्ट्रिय जनमोर्चाको अध्यक्ष चित्रबहादुर के.सी.लाई ‘दहिचिउरे नेता’ पनि भन्न पछि परेनन् । तर एउटा कम्युनिस्ट पार्टीको नेतालाई यस प्रकारको आरोप लगाउनु सही हो त ? विभिन्न मिडिया तथा सामाजिक सञ्जाल चलाउनेहरूले बुझ्नुपर्ने कुरा के हो भने कम्युनिस्ट पार्टीका मानिसहरूले हरेक कुराहरूलाई द्वन्द्वात्मक भौतिकवादी विश्व दृष्टिकोणका आधारमा विश्लेषण गर्दछन् । द्वन्द्वात्मक भौतिकवादको सार के हो भने ‘कुनै कुरा हो पनि होइन पनि’ । अर्थात् कुनै कुरा कुनै सन्दर्भमा ठिक हुन्छ, फरक…
Read More
आत्म–मुग्धता गम्भीर मानसिक रोग

आत्म–मुग्धता गम्भीर मानसिक रोग

मनोज भट्ट आत्म–मुग्धताको क्षेत्र धेरै नै विशाल छ । मैले ज्ञानको क्षेत्रमा मात्र यसको चर्चा गर्न खोजेको छु । आफूसँग भएको कुनै वस्तु,सिप,सीमित ज्ञान,सुन्दरताबाट आफै मुग्ध हुनुलाई आत्म–मुग्धता भनिन्छ । समाजीक सञ्जाल लगायतका क्षेत्रमा कतिपय व्यक्तिले आफूलाई सबै क्षेत्रको ज्ञाताको रूपमा प्रस्तुत गरेर आफूसँग भएको सीमित ज्ञानमाथि मुग्ध भइरहेको देखिन्छ ।तर तिनीहरू आत्म–मुग्ध हुने बेला ज्ञानको क्षेत्र धेरै विशाल छ भन्ने कुरा विर्सीन्छन ।आफ्नो आत्म प्रशंसामा रमाउँछन् ।तर विश्वका असाधारण प्रतिभाशाली व्यक्तित्व कार्ल मार्क्सको त मूल मन्त्र नै थियो,“ गुरुलाई पनि शिक्षाको आवश्यकता पर्दछ ”उहाँले ज्ञानको क्षेत्रमा जहिले पनि आफूलाई विद्यार्थीको रूपमा पेस गर्नु भयो ।सन १९७० मा चीनको लुसानमा…
Read More
‘छापामारको छोराे’का लेखक तथा मदन पुरस्कार विजेता,‘भ्रष्टाचारी’ महेशविक्रम शाहलाई  खुला पत्र

‘छापामारको छोराे’का लेखक तथा मदन पुरस्कार विजेता,‘भ्रष्टाचारी’ महेशविक्रम शाहलाई खुला पत्र

  वाशिष्ठ           महेश दाइ नमस्ते, म हजुरकै घर अमरावतीको एक बाहुन भाइ । मेरो कलमको नाम ‘वाशिष्ठ’ ।  तपाईँ मलाई राम्रोसँग चिन्नुहुन्नथ्यो म एकोहोरो चिन्थे । मेरो र हजुरको बेला बेला साहित्यिक कार्यक्रममा जम्काभेट हुन्थ्यो । म मेरा कुरा राख्थेँ हजुर आफ्ना कुरा राख्नुहुन्थ्यो । हजुरसँग यस्ता साहित्यिक कार्यक्रममा भेट भएर नमस्कार गरेर भलाकुसारी गरेको विविध सन्दर्भ याद आयो । कैलालीको टीकापुरमा  तपाई र थोमस वर्गिसलाई रथयात्रा गरेको याद आयो  । जुन बेला मैले हजुरलाई सोधेको थिएँ ।  दाजु तपाइलाई कस्तो लाग्यो भनेर । हजुरको जवाफ थियो आजसम्म थुप्रै सम्मान पाइयो, अरू जति सम्मान पाए…
Read More
मसलाको रुख मदेसबाट विस्थापन नगरे मरूभूमीकरण बन्ने विज्ञहरूको चेतावनी

मसलाको रुख मदेसबाट विस्थापन नगरे मरूभूमीकरण बन्ने विज्ञहरूको चेतावनी

  महोत्तरी, २२ पुस  सदाबहार हरियाली देखिने, छिटो वृद्धि विकास हुने र काठको लागिसमेत उपयोगी मसलाको रुख मदेसका जङ्गलमा मात्र हैन किसानहरूको खेतमा समेत देख्न सकिन्छ ।आयआर्जनका हिसाबले समेत अन्य बिरुवाहरूको तुलनामा निक्कै उत्कृष्ट मानिने यो रुखका जति सुन्दर पक्ष छन् त्यतिकै मानव जीवनसँग जोडिएका कुरूप विशेषता पनि छन् भन्दा धेरैलाई अचम्म लाग्न सक्छ ।   हो , पछिल्ला अध्ययन हरूले मसलाको रुख कै कारण मधेस मरुभूमितर्फ उन्मुख हुँदै गएको देखाएको छ । यो रुख पारिस्थितिक प्रणालीका हिसाबले मात्र घातक हैन पानीका मुहानहरू सुकाउने मुख्य अस्त्र बनेको विज्ञहरू बताउँछन् । लामो समयदेखि चुरे र वातावरणीय क्षेत्रमा काम गर्दै आएका नागदेव यादवका अनुसार…
Read More
आजको वामपन्थ-२ राष्ट्रिय गोष्ठीद्वारा पारित प्रस्ताव

आजको वामपन्थ-२ राष्ट्रिय गोष्ठीद्वारा पारित प्रस्ताव

नेपाल अध्ययन केन्द्रद्वारा आयोजित आजको वामपन्थ–२ (पुस १८–१९) राष्ट्रिय गोष्ठीमा उपस्थित हामी सहभागीहरु गत वर्ष सम्पन्न आजको वामपन्थ–१ बाट पारित प्रस्तावहरुलाई स्मरण गर्दै नेपाली समाजको रुपान्तरण तथा गणतन्त्र, संघीयता, धर्मनिरपेक्षता, समानुपातिक र समावेशी प्रतिनिधित्वसहितको लोकतान्त्रिक व्यवस्था स्थापनाका लागि नेपालका कम्युनिष्ट तथा वामपन्थी आन्दोलनको योगदानको उच्च सम्मान गर्दै निम्न प्रस्ताव पारित गर्दछौं। १. नेपालले सामना गरिरहेको आर्थिक मन्दी तथा त्यसले सृजना गरेको सामाजिक निराशा हामीले अपनाउँदै आएको नवउदारवादी अर्थराजनीतिक प्रणालीकै संकट हो। विद्यमान अर्थराजनीतिक प्रणाली संरचनागत संकटमा छ। यसको समाधान पनि अर्थतन्त्रका मुख्य क्षेत्रहरु कृषि, उद्योग र श्रम, वैदेशिक व्यापार, शिक्षा र स्वास्थ्यका क्षेत्रमा रहेका संरचनागत संकटमा हस्तक्षेप गरेर मात्रै हासिल…
Read More
तराई मधेसमा स्वयंवर (वरमाला) संस्कृतिकी विकृति

तराई मधेसमा स्वयंवर (वरमाला) संस्कृतिकी विकृति

सञ्जय मिश्रा रौतहट २० पुस । स्वयंवर (वरमाला) को चलन एउटा हिन्दु परम्परा हो, जसमा कन्या स्वयंले आफ्नो पती वर चुन्ने गर्दथिन् अनि त्यसैका साथ उसको विवाह हुने गर्दथ्यो ।   दमयन्तीको  स्वयंवरको  दृश्यको चित्रण यो कुराको प्रमाण छ कि वैदिक कालमा यो प्रथा समाजको चार वटै वर्णमा प्रचलित विवाहको प्रारूप थियो। रामायण र महाभारत कालमा पनि यो प्रथा राजन्य उच्च वर्गमा प्रचलित थियो। तर, यसको स्वरूप केही यस प्रकारले सङ्कुचित भएको थियो। राजन्य अर्थात् राज परिवारसँग आबद्ध कन्या पति चुन्ने काम स्वयंवरमा गर्थिन तर समाजद्वारा मान्यता प्रदान गर्नको निमित्त। कन्यालाई आफ्नो लागि स्वयं पति छान्ने स्वतन्त्रता थिएन। बुबाको सर्त…
Read More
फलफूल बेचर मासिक ४ लाख कमाउने व्यवसायी अग्नि कँडेल भन्छन्, ‘देशमै प्रशस्त सम्भावना छ’

फलफूल बेचर मासिक ४ लाख कमाउने व्यवसायी अग्नि कँडेल भन्छन्, ‘देशमै प्रशस्त सम्भावना छ’

बाग्लुगको बिहुका अग्निधर कँडेल, वि.सं. २०५९ सालमा १२०० रुपैयाँ बोकेर काठमाडौँ पसेका हुन । त्यही अग्नि, राजधानी काठमाडौँमा सफल व्यवसायी बन्न सफल भए । उनी आफ मात्र सफल भएनन्, आफ्ना १५ जना आफन्तलाई पनि सफल व्यवसायी बनाए । धैर्यताका साथ काम गर्ने हो भने व्यवसायमा राम्रो प्रगति गर्न सकिने बताउँछन् फलफूल व्यवसायी, अग्निधर कँडेल । स्कुले पढाई बागलुङको बिँहुमा पुरा गरेपछि उनी थप अध्ययनको लागि   चितवनको भरतपुरमा रहेको वीरेन्द्र बहुमुखी क्याम्पस पुगे । पढाई सकेपछि वि.सं. २०५२ सालदेखि २०५८सम्म सामुदायिक वनमा काम गरे । उनीको त्यसको संस्थापक अध्यक्ष पनि भए । आफूलाई आत्मनिर्भर बनाउनुपर्दछ भन्दै उनले गैँडाकोटमा धानको व्यापार सुरु…
Read More
आफ्नो जन्मथलोको सुधारमा लागिरहेका समाजसेवी रेशम श्रेष्ठको कथा

आफ्नो जन्मथलोको सुधारमा लागिरहेका समाजसेवी रेशम श्रेष्ठको कथा

सहर पसेपछि आफ्नो जन्मथलो बिर्सने गरिन्छ । अझ आफ्नो पेसा र व्यवसायमा व्यस्त भएपछि  आफ्नो गाउँघरको कुरा गर्ने फुर्सत पनि हुँदैन । तर त्योभन्दा फरक जीवनशैलीमा क्रियाशील छन् काठमाडौँ नयाँबजारका औषधि व्यवसायी रेसम श्रेष्ठ । व्यक्तिगत समस्या तथा जीवन चलाउन औषधि व्यवसायमा संलग्न रहे गरे पनि उनको पुरै ध्यान आफ्नो गाउँतर्फ नै हुने गर्दछ  । गाउँमा औषधिको उपलब्धता लगायत स्वास्थ्य सेवाको विभिन्न पाटाहरूमा उनी सक्रिय भइरहेका हुन्छन् । ‘जन्मेको गाउँको विकास हुनुपर्दछ, त्यहाँमा मानिसहरू सक्रिय हुनुपर्दछ’ भनेर समाजसेवी श्रेष्ठ आफ्नो गाउँमा लामो समयदेखि औषधि पसल खोल्दै आए । वि.सं. २०५९ सालमा केही साथीहरूसँग मिलेर आवश्यक प्रक्रिया पुरा गरी हेल्थ सेन्टर…
Read More
विवाह बहस

विवाह बहस

* भरत पोखरेल गत मङ्सिरको अन्तिम साता नेपालमा भएका दुई वटा विवाहको बहस सामाजिक सञ्जालमा चलिरहेका छन् । एउटा विवाह नेपालका प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल-सीता दाहालकी नातिनी अर्थात् रेणु दाहाल-अर्जुन पाठककी छोरी प्रतिभा पाठक र अर्को विवाह बद्रीप्रसाद खतिवडाकी नातिनी अर्थात् नेकपा (एकीकृत समाजवादी) का नेता पूर्व स्वास्थ्य मन्त्री विरोध खतिवडाकी छोरी पूर्व मिस नेपाल शृङ्खला खतिवडाको विवाह । शृङ्खलाको विवाह बहसको शृङ्खला चलिरहला अहिले मेरो ध्यानाकर्षण रेणु पुत्री प्रतिभाको विवाह बारे रहेको छ । म चालीसको दशकमा चितवन भरतपुरको वीरेन्द्र बहुमुखी क्याम्पसमा प्राध्यापन गर्थेँ । विद्यार्थी सक्रिय राजनीतिबाट प्राध्यापन पेसामा पसे पनि चितवनको सचेत समाजमा मेरो बौद्धिक सामाजिक सक्रियता थियो…
Read More