विचार

* डा.गोविन्दशरण उपाध्याय (१) नेपाली समाज तथा व्यक्तिमा बढ्दो असन्तोषको कारण वर्तमान राजनीतिले स्थायित्व र अडान लिन नसक्नु नै हो | सबै राजनैतिक दलका घोषणापत्रहरू उत्कृष्ट छन् तर घोषणापत्र, व्यावहारिक धरातल र दलका नेतृत्व तथा तर्काकर्ताहरूको रहनसहनमा एकताका लागि हरेक पार्टीको नेतृत्वले इमानदार भएर सैद्धान्तिक तथा व्यावहारिक तहमा चिन्तन, मनन र क्रियान्वयन गर्न आवश्यकता छ | देश, जनता र समय हामीसँग छ | यसको सदुपयोग गर्नुपर्छ | (२) राजनीतिले मानवको चिन्तन, स्वभाव तथा गतिलाई निर्दिष्ट गरेर समाजलाई सुसभ्य, समुन्नत तथा सहृदयी बनाउँछ | यी सबै थोक केवल सुशासनबाट प्राप्त हुन्छन् | नेपाली समाजमा मात्र होइन विश्वभरिका राजनैतिक प्रणालीहरूप्रति प्रश्न र…

* डा.गोविन्दशरण उपाध्याय काली दासले आफू बसेको हाँगो काटिरहेका थिए | शुभेच्छुकले आत्मघाती हुन्छ भन्दा कालिदासले तिनको तिरस्कार गरेका थिए | अहिलेको आफूलाई मोडर्न मान्ने समाजको मनोविज्ञान यस्तै दिशातिर अगाडी बढिरहेको छ | जब कुनै चलचित्र वा सिरियलले आफ्नो धर्म, संस्कृति, परम्परा र संस्कारको निन्दा गर्छ, त्यो हिट हुन्छ | अचम्मको कुरा त के भने आफ्नै परिचयको बदख्वाइँ देखेर, सुनेर आँसु बगाउँदै गरेका दर्शकहरू विश्वका सबैभन्दा अनौठा पात्र लाग्छन् | कुनै पनि अमेरिकी नागरिकले अमेरिकाको आलोचना गर्दैन तर इतिहासका विषयहरूलाई इतिहासझैँ लिन्छ तर नेपालका मोडीफाइड नागरिकहरूले इतिहासका कथाहरूलाई वर्तमान ठानेर झूटो प्रायश्चित्तको अभिनय गर्छन् | चिनीयाहरूले आफ्नो मौलिक परिचयसँग नाता…

 * डा चूडाप्रसाद ढकाल    चे ग्वेवाराः विश्वका चर्चित र प्रेरणादायक व्यक्तित्वहरूमध्ये एक हुन्। उनका जीवन र क्रियाकलापहरूले विशेष गरी क्रान्तिकारी आन्दोलन र उत्पीडित जनतामा अमिट छाप छोडेका छन्। चे ग्वेवाराले आफ्नो जीवन सामाजिक र आर्थिक असमानताविरुद्ध सङ्घर्ष गर्न समर्पित गरे। उनले उपनिवेशवाद, तानासाही, र उत्पीडनमा परेका जनतालाई प्रेरणा दिएका छन्। चे ग्वेवाराको जीवन, प्रमुख ऐतिहासिक क्षणहरू, र उनको दीर्घकालीन प्रभावलाई जाँच गर्दा, हामीले उनको आदर्श र योगदानलाई उच्च मूल्याङ्कन गर्नुपर्छ। उनका विचार र कार्यहरूले आजको समयमा पनि मानिसहरूलाई प्रेरित गर्न जारी राखेका छन्, जसले उनलाई एक अमर क्रान्तिकारी बनाएको छ। चे ग्वेवाराको प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा उनको क्रान्तिकारी करियरको लागि…

काठमाडौँ । शनिबार बिहान उज्यालो हुदा नहुदै काठमाडौँ उपत्यका बाढीको चपेटामा पर्यो । खास गरि कोरिडोर र नदी किनारका बस्ती उज्यालो हुदा नहुदै डुबानमा पर्न शुरु भएका थिए । यसैबीच ललितपुर महानगरपालिका–१४ नखिपोटस्थित नख्खु खोलाको घटनाले सरकारको विपदमा राहत तथा उद्धारमा तयारी कस्तो छ भन्ने एक्सपोज भएको छ । नख्खु खोलाको बाढीले नदी किनारमा रहेको टहरो डुबाउँदा बिहानैदेखि चार जना टहरोमाथि चढेर उद्धारको याचना गरिरहे । टहरोको छतमा घन्टौं बस्दा पनि उद्धार हुन सकेन् । अन्तत: टहरो भत्कियो र चारै जनालाई बाढीले बगायो । बाढीले उनीहरुलाई बगाइरहेको भिडियो सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भयो र आम मानिसले राजधानीमै नदेखिएको आक्रोस व्यक्त गर्न…

  -डा चूडाप्रसाद ढकाल   समाजवाद, समाजमा आर्थिक र सामाजिक समानता स्थापना गर्ने एक विचारधारा हो । यो प्रत्येक व्यक्तिको कल्याण र समृद्धिको साझा लक्ष्यमा केन्द्रित छ। समाजवादको ऐतिहासिक विकासले यसको महत्त्व र बदलिँदो आर्थिक र सामाजिक  परिस्थितिहरूमा यसको आवश्यकताको प्रमाण प्रस्तुत गर्दछ। यस निबन्धमा, हामी समाजवादी विचारको विकास, यसको व्यावहारिक कार्यान्वयन र यसले सामना गरेका तथा गर्न बाँकी चुनौतीहरू एवम् यसको वातानुकूलित सृजनशीलताको संक्षिप्त चर्चा गर्नेछौँ। औद्योगिक क्रान्तिपछि उदय भएको समाजवादी विचारधाराले समाजमा आर्थिक र सामाजिक असमानताविरुद्ध आवाज उठायो। यसले समाजका सबै सदस्यहरूलाई समान अवसर र सुविधाहरू प्रदान गर्ने र साझा सम्पत्तिमा आधारित एक समुदायमूलक आर्थिक प्रणालीको परिकल्पना गर्‍यो।…

   [अर्थतन्त्र, सामाजिक रूपान्तरण, र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध]                                                                  -डा. चूडाप्रसाद ढकाल drchudadhakal@gmail.com १.समाजवाद पूर्वको चरण पुँजीवाद को केन्द्रीय विशेषता के हो? पुँजीवादको मुख्य विशेषता व्यक्तिगत स्वतन्त्रता र बजार आधारित अर्थव्यवस्था हो। यसमा सम्पत्तिको निजी स्वामित्व, उद्यमशीलता, व्यापारिक प्रतिस्पर्धा, र बजारका माध्यमबाट मूल्य निर्धारण गर्ने प्रक्रिया समावेश हुन्छ। पुँजीवादमा सरकारी हस्तक्षेप कम हुन्छ र अर्थव्यवस्था बजारका बलहरू द्वारा निर्देशित हुन्छ, जसमा उत्पादन, वितरण र मूल्य निर्धारणका कार्यहरू समावेश हुन्छन्। २.पुँजीवादले समाजवादको लागि बस्तुगत आधार तयार गर्दछ। यसको सरल व्याख्या कस्तो हुन्छ? पुँजीवादले समाजवादको लागि बस्तुगत आधार तयार गर्ने प्रक्रिया मार्क्सवादी सिद्धान्तमा आधारित छ। यस दृष्टिकोण अनुसार, पुँजीवाद एक आर्थिक र सामाजिक प्रणाली…