Gyaan Ghar

Home

Advertisement

विचार

यात्रा संस्मरण: फरक भुगौलसँग रोमाञ्चित हुदै उपल्लो मुस्ताङ्ग

यात्रा संस्मरण: फरक भुगौलसँग रोमाञ्चित हुदै उपल्लो मुस्ताङ्ग

बिष्णु गिरी 'निश्चल' सिङ्गो पहाड नै मन्दिर, गुम्बा, चर्च र मस्जिद बनेर आसानसँग मिलेर बसेका छन् प्रकृतिले त कुनै धर्म, जातजाती, लिङ्ग र वर्ग बीच भेदभाव र विभेद गरेको छैन । उपल्लो मुस्ताङ्गमा दैनिक तीन देखि चार हजार खर्च गर्दा बस्न सकिने रहेछ । त्यहाँका स्थानीयले स्थानीय भाषा र पोषकको संरक्षण, एकिकृत बस्ती, सामुहिकतामा बिश्वास गरेको देख्दा मनै आन्दीत भयो । मैदानको बीचमा नेपाल र चीनको सीमा क्षेत्र छुट्याउने नेपालको तर्फको २०१९ मा निर्मित २४ नम्बरको एक्लो टिठलाग्दो फुच्चे सीमा स्तभ्म मात्र थियो । नेपाल तर्फको दशगजा क्षेत्र खुल्ला छ भने चीनको क्षेत्र भने तार बारले घेरिएकोले प्रवेश बन्द गरिएको…
Read More
ओलीको आगामी रणनीति के हो – संसद्को विघटन र मध्यावधि चुनाव ?

ओलीको आगामी रणनीति के हो – संसद्को विघटन र मध्यावधि चुनाव ?

– मोहनविक्रम सिंह हालै केपी शर्मा ओलीले दिएको अभिव्यक्तिबाट हामीले उनको जुन आलोचना गरेका थियौँ, त्यो सही साबित भएको  छ । उनले भनेका छन् ः मैले एमालेलाई बचाउन नै संसद्को विघटन गरेको थिएँ । उनले एमालेलाई बचाउनको लागि नै संसद्को विघटन गरेको भने पनि सांसदलाई विघटन गर्नुका पछाडिको वास्तविक उद्देश्य आÇनो प्रधानमन्त्री पद बचाउनु नै थियो । प्रथमपल्ट, त्यो बेलाको नेकपाका सांसदहरूले उनका विरुद्ध अविश्वासको प्रस्ताव राख्ने तयारी गरेपछि उनले दगुरेर गएर राष्ट्रपतिद्वारा सांसदलाई विघटन गर्न लगाएका थिए । दोस्रोपल्ट संसद्का बहुमत सदस्यहरूले राष्ट्रपतिलाई उनका विरुद्ध अविश्वासको आवेदन दिएपछि त्यसलाई रोक्न लगाएर राष्ट्रपतिद्वारा आफूलाई प्रधानमन्त्री घोषित गर्न लगाएका थिए र…
Read More
क्रान्ति या सुधार: समाज परिवर्तनका दुई दृष्टिकोण

क्रान्ति या सुधार: समाज परिवर्तनका दुई दृष्टिकोण

-डा चूडापसाद ढकाल समाजको विकास र परिवर्तनका लागि विभिन्न दृष्टिकोणहरू अपनाइएका छन्। यी मध्ये क्रान्ति र सुधार दुई प्रमुख मार्ग हुन्, जसले समाजलाई नयाँ दिशा दिन सक्छन्। यी मार्गहरूले समाजलाई मौलिक रूपमा परिवर्तन गर्न सक्छन्, तर तिनीहरूका विशेषताहरू, चुनौतीहरू, र प्रभाव फरक-फरक छन्। क्रान्ति समाजमा गहिरो र स्थायी परिवर्तन ल्याउने प्रक्रिया हो। यसले समाजको आर्थिक, राजनीतिक, र सामाजिक संरचनामा मौलिक परिवर्तन गर्छ। उदाहरणका लागि, फ्रान्सेली क्रान्ति (१७८९-१७९९) र रुसी क्रान्ति (१९१७) ले पुराना व्यवस्थालाई ढालेर नयाँ राजनीतिक र सामाजिक व्यवस्थाहरूको स्थापना गरे। क्रान्तिले समाजमा तत्काल र व्यापक परिवर्तन ल्याउँछ। तर, यसले हिंसा र अस्थिरताको सम्भावना पनि बढाउँछ, जसले गर्दा समाजमा…
Read More
आर्थिक लोकतन्त्र र सामाजिक न्यायको दिशामा: प्रोफेसर रिचर्ड डी. उल्फको दृष्टिकोण

आर्थिक लोकतन्त्र र सामाजिक न्यायको दिशामा: प्रोफेसर रिचर्ड डी. उल्फको दृष्टिकोण

-डा चूडाप्रसाद ढकाल परिचय प्रोफेसर रिचर्ड डी. उल्फ समकालीन आर्थिक असमानता र अक्षमताहरूको विरुद्धमा आवाज उठाउँदै आर्थिक लोकतन्त्र र सामाजिक न्यायको दिशा प्रस्तुत गर्नका लागि ख्यातिप्राप्त छन्। उनका दृष्टिकोणहरू विशेष रूपमा मार्क्सवादी आर्थिक सिद्धान्तमा आधारित छन्, जसले आर्थिक लोकतन्त्रलाई प्रमुख आधार मान्दछ। यो लेखले उल्फको विचारहरूको गहिराइमा पसेर क्यापिटलिज्मको आलोचना, आर्थिक लोकतन्त्रको अवधारणा, र यसको व्यावहारिक उदाहरणहरूका बारेमा चर्चा गर्दछ। उल्फको क्यापिटलिज्मको आलोचना उल्फको दृष्टिकोणमा, श्रम मूल्य सिद्धान्त क्यापिटलिज्मको विरुद्धमा एक प्रमुख तर्क हो। यस सिद्धान्त अनुसार, उत्पादनको मूल्य श्रमबाट निर्धारण हुन्छ, तर क्यापिटलिज्ममा यो श्रमद्वारा उत्पन्न मूल्य समान रूपमा वितरण हुँदैन। मजदुरहरूद्वारा सिर्जित मूल्यको महत्त्वपूर्ण हिस्सा पुँजीपतिहरूले मुनाफाको रूपमा…
Read More
घनश्याम भुसाल देखाए एकीकृत समाजवादीका १२ चुनौती

घनश्याम भुसाल देखाए एकीकृत समाजवादीका १२ चुनौती

काठमाडौँ । नेकपा एकीकृत समाजवादीका महासचिव घनश्याम भुसालले पार्टी केन्द्रीय कमिटीको आठौँ बैठकमा छलफलका लागि सङ्गठनात्मक प्रतिवेदन पेस गरेका छन् । उनले आफ्नो प्रस्तावमा सङ्गठनमा देखिएका मुख्य समस्यालाई विभिन्न १२ बुँदामा पार्टीको वर्तमान चुनौती पेस गरेका छन् । सङ्गठनात्मक प्रस्तावमा उनले एकीकृत समाजवादीको उद्देश्य आजको पुँजीवादी समाजको ठाउँमा समाजवादी समाजको स्थापना गर्नु रहेको उल्लेख गरेका छन् । उनले पुँजीवादलाई आजका समस्त सामाजिक समस्याहरूको जरोका रूपमा चित्रण गरेका छन् । चुनौतीहरु: १- एकै समयमा देशै भरी कमिटीहरू बनाउनु पर्ने अवस्थामा कसलाई कुन जिम्मेवारी दिने भन्ने मापदण्ड बनाउँदा विद्रोहको बेला देखिएको तात्कालिक सक्रियतालाई ध्यान दिनु स्वाभाविक थियो । तर विद्रोहको समयको सक्रियता…
Read More
आस्तिकता, नास्तिकता, र भौतिकवादको सांस्कृतिक परीक्षण

आस्तिकता, नास्तिकता, र भौतिकवादको सांस्कृतिक परीक्षण

-डा चूडाप्रसाद ढकाल परिचय र पृष्ठभूमि दर्शनशास्त्रमा आस्तिकता, नास्तिकता, र भौतिकवादबिचको सम्बन्ध एक जटिल तर अत्यन्तै रोचक विषय हो। यस लेखमा हामी विभिन्न सांस्कृतिक परिप्रेक्ष्यबाट यी अवधारणाहरूको अन्वेषण गर्नेछौँ र तिनीहरूको ऐतिहासिक विकास, दार्शनिक तर्क, र आधुनिक प्रासङ्गिकतालाई समेट्नेछौँ। नास्तिकता भनेको कुनै पनि ईश्वर वा देवतामा विश्वास नराख्ने विचारधारा हो। पश्चिममा, यसलाई अक्सर 'अब्राहमिक' धर्महरूसँग जोडेर हेरिन्छ, जहाँ यसलाई ईश्वरको अस्तित्व अस्वीकार गर्ने रूपमा लिइन्छ। तर, पूर्वी संस्कृतिमा, यसको अर्थ धार्मिक विचारहरूप्रति संशयवादी हुन सक्छ। 'धार्मिक अधिकारवादीहरू' भनिने मानिसहरू ईश्वरमा विश्वास गर्दछन् र उनीहरू मानवहरूलाई धर्म, नैतिकता, र आध्यात्मिकताको पाठ पढाउँछन्। यिनीहरूले धार्मिक शासन र विभिन्न धार्मिक क्रियाकलापहरूमा पनि विश्वास…
Read More
जसपा फुट्यो की फुटाइयो !

जसपा फुट्यो की फुटाइयो !

काठमाडौँ ।  सत्तारुढ दल जनता समाजवादी (जसपा) नेपाल फुटेको छ । आइतबार अशोक राईको नेतृत्वमा जसपा नाम राखेर दल दर्ताका लागि निर्वाचन आयोगमा निवेदन दर्ता गराइएको छ । सङ्घीय संसद्‌मा प्रतिनिधित्व गर्ने ७ सांसदहरू राईसहित नवलकिशोर साह सुडी, रन्जु ठाकुर, वीरेन्द्र महतो, सुशीला श्रेष्ठ, प्रदीप यादव र हसिना खानले पार्टी विभाजन गरेका हुन् । साथै उनीहरूसँग २९ जना केन्द्रीय सदस्य रहेको बताइएको छ ।  अहिले जसपा फुट्नुलाई स्वाभाविक रूपमा विश्लेषण गर्न सकिँदैन । सत्ता गठबन्धन टुटको सङ्घारमा रहेको अवसरमा जसपा विभाजित हुनु संयोग मात्र मान्न नसकिने विश्लेषण राजनीतिक वृत्तमा भइरहेको छ । हालको सत्ता समीकरणसँग १५९ मत रहेको र जसपा…
Read More
हिटलर उदयका कारकहरू

हिटलर उदयका कारकहरू

डा चूडाप्रसाद ढकाल 1. परिचय एडोल्फ हिटलर(des)को नाम इतिहासमा एक तानासाह र एक क्रूर नेताको रूपमा उल्लेखित छ।इतिहासमा आजकै दिन उनको जन्म भएको थियो । जसको उदयले संसारलाई त्रसित पार्‍यो। हिटलरका प्रारम्भिक वर्षहरू र पूर्व-द्वितीय विश्वयुद्धको जर्मनीको स्थितिले उनको व्यक्तित्व र नेतृत्वको विकासमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो। यो निबन्ध हिटलरकाे आरम्भिक जीवनका महत्त्वपूर्ण घटनाहरूको परिचयसँगै सुरु हुनेछ, र यसले वाइमार गणतन्त्र(des)को विघटन र राजनीतिक अस्थिरता जसले जर्मनीलाई उग्र रूपान्तरणको लागि पक्का बनायो त्यसको पृष्ठभूमि प्रस्तुत गर्नेछ। खासमा‍‍‍ आर्थिक सङ्कट, सामाजिक असन्तोष, र राजनीतिक अविश्वासले गर्दा हिटलरलाई सत्ता प्राप्तिको लागि आवश्यक मञ्च तयार पारेको थियो। यस निबन्धमा, हामी उनको शक्तिमा उदय…
Read More
सोभियत सङ्घका निर्माणकर्ता लेनिन उद्भवको कथा

सोभियत सङ्घका निर्माणकर्ता लेनिन उद्भवको कथा

-डा चूडाप्रसाद ढकाल 1. प्रस्तावना यो निबन्धले रुसी साम्राज्यवादी युगको अन्त्यतिर राजनीतिक र सामाजिक परिवर्तनको लहरमा उभिएका एक युवा व्लादिमिर इलिच लेनिनको बारेमा प्रकाश पार्दछ। उनको जन्म १८७० मा उच्च शिक्षित परिवारमा भएको थियो, जहाँ उनले राजनीतिक चेतना र सामाजिक न्यायप्रति गहिरो रुचि विकसित गरे। त्यो समय रुस विशाल सामाजिक र आर्थिक असमानताका कारण आन्तरिक रूपमा तनावग्रस्त थियो, र साम्राज्यवादी नीतिले जन साधारणमा ठुलो असन्तुष्टि उत्पन्न गरेको थियो। यसै गरी, पहिलो रुसी क्रान्ति(सन १९०५) पछि उत्पन्न अस्थिरताले लेनिनको वैचारिक यात्रालाई निश्चित रूप दिन ठुलो भूमिका खेल्यो। लेनिनले त्यस समयका अन्यायपूर्ण राजनीतिक ढाँचाविरुद्ध आफ्नो मत व्यक्त गर्न थाले, र यी अनुभवहरूले…
Read More
कमरेड पुष्पलाल: राजनीतिक दर्शन र सामाजिक न्यायप्रतिको दृष्टिकोण

कमरेड पुष्पलाल: राजनीतिक दर्शन र सामाजिक न्यायप्रतिको दृष्टिकोण

डा चूडाप्रसाद ढकाल drchudadhakal@gmail.com  १. प्रस्तावना नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलनका प्रणेता मध्ये एक, कमरेड पुष्पलाल श्रेष्ठको जीवन र कार्यहरूले नेपालको समाज र राजनीतिमा ठुलो प्रभाव पारेको छ। उनी १९२४ मा जन्मिए र मुख्यतः १९४० र १९५० को दशकमा उनले नेपाली राजनीतिमा गहिरो छाप छोडे। उनले नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी)को स्थापना गरे र देशमा सामन्तवाद र राजतन्त्रविरुद्ध सङ्घर्ष गर्ने क्रान्तिकारी आन्दोलनको नेतृत्व गरे। उनको उद्देश्य समतामूलक समाजको सिर्जना गर्ने थियो, जहाँ सबै नागरिकले समान अधिकार र सम्मान प्राप्त गर्ने कुरा हुन्छ। उनको नेतृत्व र विचारहरूले नेपालको राजनीतिक दिशालाई नयाँ मोड दिएको थियो। २. सामाजिक न्याय र राजनीतिक दर्शनमा पुष्पलालको योगदान सामाजिक न्याय…
Read More
Home
ताजा अपडेट
ट्रेन्डिङ
Search