विचार

07 Mar

प्रचण्ड सरकारका तीन विवादास्पद मन्त्री : रविलाई सहकारीको, अरू कसलाई के अभियोग?

ज्ञान घर0 CommentsBreaking news 3, विचार

खिलानाथ ढकाल काठमाडौँ, २३ फागुन - प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल काङ्ग्रेससँग गठबन्धन तोडेर नयाँ गठबन्धन बनाए। त्यो गठबन्धन सरकार गठन भएको दुई दिनपछि बुधवार मन्त्रिपरिषद् विस्तार गरे। मन्त्रिपरिषद् विस्तार गर्दा उनले १६ जना मन्त्री थपे। यसअघि नियुक्त भएका तीन जना मन्त्रीलाई दाहालले मन्त्रालयको जिम्मेवारी दिए। थपिएका सबै मन्त्रीले शपथ खाएसँगै दाहाल मन्त्रिपरिषद् २० सदस्यीय भएको छ। नेकपा एमाले, माओवादी केन्द्र, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी र नेकपा एकीकृत समाजवादी सम्मिलित गठबन्धन बन्दा यी सबै पार्टीबाट मन्त्रीहरू सहभागी बनेका छन्। ८ बुँदे सहमति गर्दा नयाँ गठबन्धनमा सामेल भएको दल जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) भने सरकारमा सहभागी छैन। जसपाले सरकारमा जाने-नजाने वा समर्थन गर्ने/नगर्नेबारे ठोस निर्णय…

Read More

03 Mar

समाजवादको ऐतिहासिक विकास: एक संक्षिप्त चर्चा

ज्ञान घर0 CommentsBreaking news 3, विचार

-डा चूडाप्रसाद ढकाल समाजवाद, समाजमा आर्थिक र सामाजिक समानता स्थापना गर्ने एक विचारधारा हो, यो प्रत्येक व्यक्तिको कल्याण र समृद्धिको साझा लक्ष्यमा केन्द्रित छ। समाजवादको ऐतिहासिक विकासले यसको महत्त्व र बदलिँदो आर्थिक र सामाजिक  परिस्थितिहरूमा यसको आवश्यकताको प्रमाण प्रस्तुत गर्दछ। यस निबन्धमा, हामी समाजवादी विचारको विकास, यसको व्यावहारिक कार्यान्वयन, र यसले सामना गरेका र गर्न बाँकी चुनौतीहरू एवम यसको वातानुकूलित सृजनशीलताको संक्षिप्त चर्चा गर्नेछौँ। औद्योगिक क्रान्तिपछि उदय भएको समाजवादी विचारधाराले समाजमा आर्थिक र सामाजिक असमानताविरुद्ध आवाज उठायो। यसले समाजका सबै सदस्यहरूलाई समान अवसर र सुविधाहरू प्रदान गर्ने र साझा सम्पत्तिमा आधारित एक समुदायमूलक आर्थिक प्रणालीको परिकल्पना गर्‍यो। समाजवादी विचारधारा आफैँमा विविध…

Read More

24 Feb

आधुनिक संसार, कार्ल मार्क्स र उनको विरासत

ज्ञान घर0 CommentsBreaking news 3, विचार

-डा चूडाप्रसाद ढकाल आजको युग, जहाँ आर्थिक असमानता र सामाजिक अशान्ति अधिक चर्चाको विषय हुने गर्दछन्, कार्ल मार्क्सका सिद्धान्तहरूको प्रासङ्गिकता अझै पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ। १९औँ शताब्दीका विश्व विख्यात दार्शनिक कार्ल मार्क्स (१८१८-१८८३) जसले उस बेलाको पुँजीवादी समाजको गहिरो विश्लेषण गर्दै वर्ग सङ्घर्षको सिद्धान्तको प्रतिपादन द्वारा एक अधिक न्यायपूर्ण समाज स्थापनाको कल्पना गरे, का विचारहरूले आज पनि हामीलाई विश्व व्यवस्थामा रहेका चुनौतीहरूसँग निरन्तर जुधिरहन शक्ति प्रदान गरिराखेका छन्। आधुनिक संसारका विभिन्न समस्याहरू जस्तै- आर्थिक असमानता, पर्यावरणीय क्षति, र सामाजिक अशान्ति आदि सम्बोधन गर्ने हाम्रो प्रयासमा मार्क्सको विरासतले हामीलाई निरन्तर मार्गदर्शन गरिरहेको छ। उनका विचारहरूले यस्ता चुनौतीहरूलाई बुझ्न र समाधान गर्ने…

Read More

17 Feb

समयको यात्रामा व्यक्तिगत चिन्तन: मेरो उमेरसँगै जीवन विकासको एक झलक 

ज्ञान घर0 CommentsBreaking news 3, विचार

डा चूडाप्रसाद ढकाल  जीवन एक अद्भुत यात्रा हो, जसमा हरेक कदम सँगै नयाँ अनुभव र सिकाइहरू जोडिन्छन्। यस लेख मार्फत, मैले मेरो उमेरसँगै विश्वमा के कस्ता परिवर्तनहरू भए, तिनको बारेमा चर्चा गर्दै तिनले हाम्रो जीवनमा के कस्तो अर्थ राख्छन् भन्ने कुरालाई उजागर गर्ने प्रयास गरेको छु।  मेरो जीवन यात्रा सुरु भएको छ दशक अगाडि, संसार परमाणु युद्धको अत्यन्तै नजिक थियो। क्युबाको मिसाइल सङ्कटले विश्वलाई एक नयाँ तरिकाले हेर्न प्रेरित गर्‍यो, जसले राष्ट्र-राष्ट्रहरू बिचको सम्बन्धलाई परिवर्तन गर्दै अगाडि बढायो। त्यो डरले भरिएको समयबाट सुरु भएको हाम्रो यात्राले केवल राजनीतिक उतारचढाव मात्र अनुभव गरेन बरु यसले हामीलाई नयाँ प्रविधि, सांस्कृतिक र सामाजिक…

Read More

13 Feb

साना कुरा फरक विचार

ज्ञान घर0 CommentsBreaking news 3, विचार

डा.कौशिला रिसाल मलाई भर्खरै एउटा टेलिभिजनको अन्तर्वार्ताको क्रममा सोधियो, तपाई त एकाएक प्राज्ञमा नियुक्ति हुनभएछ । यहाँनेर प्रश्नकर्ताको प्रश्न सामान्य हो । यसलाई सानो सम्झिए हुन्छ तर सानो लागे पनि विषय र भन्न खोजको आशयले भने फरक अर्थ बुझाउँछ । मानिसलाई भन्न सजिलो छ । यदि भन्नका लागि सोच्न जरुरी थिएन भने ? तर कम्तीमा मैले मेरो भविष्यका लागि गरेको समय र मेहनतको लगानी कति थियो ? यसमा ख्याल गर्नुपर्दथ्यो ।  मानिसको बोलीमा, काममा, व्यवहारमा र स्वाभिमान जोडिएको हुन्छ । सामाजिक गुण सबैमा हुने भए पनि सबैमा आवश्यकताअनुसार हुँदैन । हामीले कसैको लवाई खवाइ, ड्रेस अप, हिँडाइ वा अरूले उसका बारेमा गरेको…

Read More

12 Feb

भुईँ तहमा घुर क्रान्तिको आवश्यकता

ज्ञान घर0 Commentsविचार

मधेस-तराईमा भुईँ तहका समुदायहरूप्रति लेखिएको विभेद कथाले दुनियाँको अगाडि कठोर सत्य उजागर गरिरहेको देखिन्छ। नेपालका शासकहरू जनताका नजरबाट गिर्न थालेपछि स्थानीय जनतालाई नै जनार्दन बनाउने लोकतान्त्रिक अभ्यासहरूको थालनी पनि पटक-पटक हुँदै गएको राजनीतिक परिवर्तन र शासकीय अभ्यासबाट थाहा हुन्छ। सत्येन्द्र लाल कर्ण ‘बलेको आगो सबैले ताप्छन्, निभेको आगो कसैले ताप्दैन’ भन्ने नेपाली उखान पुस-माघ महिनातिर शितलहर चल्दा छर्लङ्ग हुन्छ। बलियाहरूको शक्तिको अगाडि सबै झुक्छन्, कमजोरहरूलाई कसैले गन्दै गन्दैनन्। शक्ति र सत्ताको पछाडि लाग्ने मानिसहरू जहाँ पनि पाइन्छ। तर, घुर देख्नेवित्तिकै घुरको पछि लाग्ने र घुर वरिपरि बसेर शितलहरको आक्रमणलाई छल्दै भलाकुसारी गर्दै बहुसङ्ख्यक मानिसहरूलाई मधेसमा मात्र देख्न र भेट्न सकिन्छ।…

Read More

08 Feb

नेपालको राजनीतिक इतिहासको परिचय

ज्ञान घर0 CommentsBreaking news 3, विचार

–डा.चूडाप्रसाद ढकाल नेपालको राजनीतिक इतिहास धनी र विविधतापूर्ण छ, जसले शताब्दीदेखिको राजवंशीय शासन, लोकतान्त्रिक आकाङ्क्षा, र परिवर्तनात्मक आन्दोलनहरूलाई समेट्छ। हिमालयको हृदयमा अवस्थित यो राष्ट्रले एकाधिकारवादबाट लोकतन्त्रतिरको असाधारण यात्रा गरेको छ। विशेष गरी मध्य–२०औँ शताब्दी (१९९० बि.स.) देखि नेपालले महत्त्वपूर्ण राजनीतिक परिवर्तनहरू अनुभव गरेको छ।यी प्रत्येक चरणहरूले आफ्नै चुनौतीहरू र आधारहरू तयार गर्दै आएका छन्। यो खोजले हामीलाई १९५० को दशकमा राणा वंशको एकाधिकारवादी शासनको अन्त्यबाट विभिन्न शासनका रूपहरूमार्फत समकालीन सङ्घीय संसदीय गणतन्त्रको युगसम्म लैजान्छ। यो अन्वेषण अधिक लचिलोपन, परिवर्तन र लोकतान्त्रिक आदर्शहरूको अटल खोजीको कथा हो। राणा वंशको अन्त्य र लोकतन्त्रको उदय (१९५० को दशक) १९५० को दशक (२००० बि.स.)ले…

Read More

07 Feb

हार्दिक श्रद्धाञ्जली साइला बाउजु !

ज्ञान घर0 Commentsविचार

वाशिष्ठ लेख्न प कताबाट सुरुगर्ने होला मन डल्लो परेको छ । भाव नै फुर्दैन । अइल्याको सामाजिक सञ्जाल र सूचनाप्रविधिले सात समुन्द्रपारीको अमेरिकाकन गाउँ बनायो । नेपालमा आफन्त खेर गएपछि तौलाला मान्ठ अमेरिका भयाका उइताइ जेटमनि आउन्नार न्याँ दाहसंस्कारमा सामेल हुँदा । अस्ति एक प्राध्यापकको देहावसान भयोर सन्तान आउनाकन तीन दिन कुर्नु पड्यो । मेरा पनि हिजोसाँझ १० बजे राती कैलीली टीकापुरबाट एकाएक बहिनीको फोन आयो उसले सोझै खबर कहिल्यै गर्दिन के के भूमिका बाध्न लागेपछि के प अनिष्ट भयो भन्ने चाल त पाईहाँले । घर कहिले आउँने हो आउँने भन्ने थियो त आउनु पर्ने भयो भनेपछि केहि त अनिष्ट…

Read More

02 Feb

मार्क्सवादी आर्थिक सिद्धान्त र यसका समकालीन आलोचनाहरूको सन्तुलित परीक्षण

ज्ञान घर0 Commentsविचार

डा.चूडा ढकाल परिचय: आर्थिक प्रणालीहरूको विवादमा अमेरिका का प्रोफेसर रिचार्ड उल्फ र उनी जस्ता समकालीन विद्वानहरूले मार्क्सवादी सिद्धान्तको बचाव गर्दा गहिरा तर्कहरू प्रस्तुत गरेका छन्। यस निबन्धमा मार्क्सवाद र क्यापिटलिज्मका आलोचकहरूबिचको बहसलाई सन्तुलित ढङ्गले प्रस्तुत गर्ने प्रयास गरिएको छ। मार्क्सवादी आर्थिक सिद्धान्तको बचाव: मार्क्सवादी सिद्धान्तमा रहेको अतिरिक्त मूल्यको संकल्पनाको बचाव गर्दै, उल्फ र उनी जस्तै अन्य विद्वानहरूले श्रमिकहरूबाट उत्पादित मूल्य र उनीहरूलाई भुक्तानी गरिएको रकमबिचको विसङ्गतिमाथि जोड दिन्छन्। तर यसको विपरीत मोन्ड्रागन कर्पोरेसन स्पेनमा एक श्रमिक सहकारी मोडेल छ, जुन सफलतापूर्वक कार्यान्वयन गरिएको छ, जसले श्रमिकहरूलाई उत्पादन प्रक्रियामा सीधा भागिदारी र निर्णय प्रक्रियामा सहभागिताको अवसर प्रदान गर्दछ। आलोचना र प्रतिप्रहार:…

Read More

22 Jan

लेनिनको शताब्दी स्मृति दिवससम्बन्धी अवधारणापत्र

ज्ञान घर0 CommentsBreaking news 3, विचार

नेकपा (मसाल) द्वारा सञ्चालित ऐतिहासिक तीन अभियानअन्तर्गत २०८० माघ ७ गते आइतबार सम्पन्न लेनिन शताब्दी स्मृतिदिवसको अवसरमा केन्द्रीय कार्यालयद्वारा प्रस्तुत लेनिनको मृत्यु भएको सय वर्ष पुगेको छ । त्यसरी अहिले विश्वभरमा नै लेनिनको शताब्दी स्मृति दिवस मनाइँदै छ । लेनिन अब हाम्राअगाडि नभए पनि उनको दर्शन र क्रान्तिकारी सिद्धान्त हाम्राअगाडि छन् । माक्र्स, एङ्गेल्सले क्रान्तिकारी दर्शन र वैज्ञानिक समाजवादको उच्च रूपमा विकास गरेका थिए भने लेनिनले माक्र्सवादी सिद्धान्तलाई सिर्जनात्मक विकास गर्नुका साथै त्यसलाई ठोस व्यावहारिक रूप दिने काम गरेका थिए । मानवजातिको इतिहासमा लेनिनको सबैभन्दा ठुलो योगदान यो थियो कि उनको नेतृत्वमा रुसमा समाजवादी क्रान्ति भएको थियो । माक्र्सले आफ्नो…

Read More