मोदनाथ मरहट्ठाको कविता ‘नयाँ घामको खोजी’  को समीक्षात्मक विश्लेषण

                                      -डा चूडाप्रसाद ढकाल

शनिवार, १२ जेठ २०८१ को “मूलबाटो” मा प्रकाशित मोदनाथ मरहट्ठाको कविता ‘नयाँ घामको खोजी’ नेपाली साहित्यमा एक महत्त्वपूर्ण सृजना हो जसले सङ्घर्ष, साहस र नयाँ बिहानको आशा व्यक्त गर्दछ। मरहट्ठाको यस कविताले हाम्रो सामूहिक यात्राको सङ्कल्पलाई प्रस्तुत गर्दछ, जसले इतिहासको अँध्यारोबाट उज्यालोको खोजी गर्छ।

कविताको संरचना र भाषा

कविताको संरचना सरल र स्पष्ट छ। भाषा प्रवाहशील र सहज छ, जसले पाठकलाई कविता सँगै यात्रा गर्न सजिलो बनाउँछ। ‘इतिहासले ओढेको निस्पट्ट अँध्यारो मेट्न’ जस्ता पङ्क्तिहरूले गहिरो सांस्कृतिक र ऐतिहासिक सन्देश बोकेको देखिन्छ। कविले प्राकृतिक तत्त्वहरूको प्रयोग गरेर हाम्रो जीवनको कठिनाइहरूलाई चित्रण गरेका छन्, जसले कवितालाई वास्तविक र सम्बन्धित बनाउँछ।

मुख्य सन्देश

कविताले सङ्घर्ष र साहसको महत्त्वलाई उजागर गर्दछ। ‘जब हामी चढिएथ्यो उकालो’ र ‘शिखर ताकेर हिँडेका हामी’ जस्ता पङ्क्तिहरूले हामी सबैले जीवनको यात्रामा सामना गर्ने चुनौतीहरू र ती चुनौतीहरूलाई पार गर्नुपर्ने दृढता स्पष्ट रूपमा देखाउँछन्। साथीहरूको साथ र सामूहिक प्रयासले सफलता सम्भव बनाउँछ भन्ने सन्देशले कवितालाई प्रेरणादायी बनाएको छ।

कविताको प्रतीकात्मकता

कवितामा प्रयोग भएका प्रतीकहरू विशेष उल्लेखनीय छन्। ‘फराकिलो छाता’ र ‘लट्ठी’ जस्ता प्रतीकहरूले हाम्रो जीवनमा सहारा र समर्थनको आवश्यकता दर्साउँछन्। ‘शिखरको चुचुरो’ जीवनको उच्च लक्ष्य र सफलता प्रतीक हो, जसले पाठकलाई आफ्ना लक्ष्यप्रति निरन्तर अग्रसर रहन प्रेरित गर्दछ। 

वर्तमान समाजमा कविता

‘नयाँ घामको खोजी’ कविता विशेष गरी वर्तमान समयमा सान्दर्भिक देखिन्छ। यसले हाम्रो समाजमा रहेका चुनौतीहरू, अवरोधहरू र उनीहरूलाई पार गर्दै नयाँ उज्यालोको खोजीको लागि आवश्यक साहस र दृढताको महत्वलाई उजागर गर्दछ। कविताको अन्त्यमा ‘झुल्कने छ नयाँ घाम एक बिहान’ पङ्क्तिले नयाँ आशा र उज्यालोको प्रतीक्षा गरेको देखिन्छ, जसले हामीलाई निरन्तर प्रयास गर्न प्रेरित गर्दछ।

निष्कर्ष

‘नयाँ घामको खोजी’ कविता एक उत्कृष्ट र प्रेरणादायी कृति हो। यसको सरल भाषा, गहिरो सन्देश र प्रभावशाली प्रतीकात्मकता पाठकलाई मोहित पार्दछ। मोदनाथ मरहट्ठाको यो कविता नेपाली साहित्यमा एक महत्त्वपूर्ण योगदान हो, जसले हामीलाई हाम्रो सामूहिक सङ्घर्ष र साहसको महत्त्वलाई सम्झाउँछ। यस कविताले हामीलाई निरन्तर प्रयास गर्न र जीवनमा नयाँ उज्यालोको खोजी गर्न प्रेरित गर्दछ।

कविताको पूर्ण पाठ तल दिइएको छ:

            नयाँ घामको खोजी

इतिहासले ओढेको निस्पट्ट अँध्यारो मेट्न

सूर्योदयको रातो किरण भेट्न

बोकेर गह्रुङ्गो भारीको बोझ

जब हामी चढिएथ्यो उकालो

साथमा एउटा फराकिलो छाता

हातमा लट्ठी र कुन्जा

पहाड नाघ्न उक्लिएथौँ

मेचीको धुर्को देखि कालिको टुप्पोसम्म

साझा थियो सातु नुन र सिरौँला

बाँडेर खाइयो सामल र पानी

यात्रामा ठेस लाग्दा सङ्गै झर्थ्यो आँसु

पाकेका फल भेट्दा सङ्गै बढ्थ्यो हाँसो

कहिले दर्कन्थ्यो आगोको असिना

ढुङ्गाको आड लागेर गरे थ्यौँ प्रतिवाद

विषालु आँधीको बेगले जति हिर्काओस्

किञ्चित थिएन अत्यास

निराशाका भेल बाढीमा पनि

खुट्टा दह्रा थिए  अहँ हल्लिएनौँ ।

शिखर ताकेर हिँडेका हामी

जब भेटियो साँघुरो चौतारी

साथीहरूमा जाँगर मरेर आलस्य जाग्यो

छाता च्यात्ने सल्लाह भयो

लट्ठी फाल्ने सल्लाह भयो

साथीहरूको थाकेको तन

चौतारोले तानेको मन

छुटेर दौतरिको साथ

लम्कन पो थाल्यो लामो लामो हात

रोकेर अदम्य यात्राको अभियान

च्यातेर जिउँदो स्वाभिमान

फोहोरमा गडेका झिँगा जस्तै

सर्प बिच्छी र भ्यागुता सङ्गै

चुर्लुम्म डुबेका दौँतरी छोडेर

केही जोर पैतालाहरू

खोजी रहेछन् अर्को  अभियान

चलिरहेछ निरन्तर यात्रामा

शिखरको चुचुरो चुम्न

आऊ साथी सङ्गै यात्रामा जुटौँ

झुल्कने छ नयाँ घाम एक बिहान

दिल बहादुर रम्तेलको समाधिमाथि उभिएर

उनका भतिजहरूले नयाँ सपना उनेको यो समयमा

हर्ष बहादुर र तारामानहरू फेरि कल्पनाको धरातलमा

अर्को अभियानको योजना बुन्दै छन्

नजिकै छन् बासी सपनाका ब्याज खानेहरू

भाँजा तेर्स्याउदैछन भ्रमका पुलिन्दा बुन्नेहरू

इतिहासका आला घाउहरूले मलहम खोजिरहेको बेला

उठ ललन सदाहरु

बुझ दोक्ला लामाहरू

धर्तीमा छिट् फुट उम्रन लागेको रातो अनारको बिरुवामा

काम्ले जुका र खुम्रे किराले नष्ट गर्न थालेपछि

ढोड बालेर धुवाँउँदै

निमोठ्नु पर्छ लार्भा र फुल

एउटा टोर्नाडो आँधी निम्त्याएर मिल्काउनु पर्छ भाँजाहरू

सनमाया रनमाया र सुक बहादुरहरू

जुटेर एउटै मैदानमा सल्काऔँ सल्लको पाँजाहरू”