Gyaan Ghar

Home

Advertisement

भाषिक संरक्षण कि विलोपीकरण?

* डा.मधुसुदन गिरी
हिजोको मध्य पश्चिमाञ्चल साहित्य परिषद्को ७ औँ साधारण सभामा भाषा शास्त्री चूडामणि बन्धुको परिचय दिँदा उठाएको कुरा :
बाइबल अनुवाद गरेर विश्वभर क्रिश्चियनिटी फैलाउने उद्देश्यले सन् १९३४ मा स्थापना भएको र हाल U S को Texas मा मुख्य कार्यालय र विश्वभर शाखा सञ्जाल फैलाएको SIL International नामको संस्था छ। त्यसले आफ्नो उक्त मूल उद्देश्य पूरा गर्ने माध्यम भाषालाई ठानेको र भाषाका क्षेत्रबाट प्रवेश गरेको देखिन्छ। त्यसले भाषाका क्षेत्रमा अरूलाई देखाउने उद्देश्य भाषिक अनुसन्धान,भाषिक साक्षरतामा स्तरोन्नति र भाषिक संरक्षण भन्ने बनाएको छ। हात्तीका देखाउने दाँतजस्तो यो उसको बाहिर देखाउने उद्देश्य हो । भित्री उद्देश्य पूरा गर्न उसले दुइटा बाटा अपनाएको देखिन्छ:( १) अरूका भाषामै बाइबल अनुवाद गराउने,(२) अरूका भाषा संरक्षणका नाममा भाषा छुट्टाउने आधार बनाएर अरूका भाषा टुक्र्याएर कमजोर पार्ने र क्रमशः समाप्त पार्ने र विश्वभर आफ्नो भाषिक उपनिवेशमार्फत धार्मिक उपनिवेश फैलाउने। आफ्नो भाषालाई भने उनीहरू टुक्र्याउँदैनन् ,बरु अमेरिकन इङ्लिस,ब्रिटिस इङ्लिस,फ्रेन्च इङ्लिस आदि भन्दै विश्वभरका अङ्ग्रेजीलाई एउटै छातामुनि राखेर बलियो बनाई विश्वभर आफ्नो भाषिक साम्राज्य फैलाउँछन् तर सकेसम्म हाम्रा सबै भाषालाई टुक्र्याउँछन्।यो कार्यको सुरुवात उनीहरूले यहाँ नेपाली भाषाबाट सुरु गरेका छन्।यसैले जनगणनामा नेपालीको प्रतिशत घट्दै गएको छ।हाम्रा क्षेत्र र स्थानका मित्रहरूले यो अन्तर्राष्ट्रिय राजनीति बुझ्नु भएको छैन वा… । वा आफ्नो अलग भाषा बनाएमा ठुलो भाग पाइन्छ,अलग पहिचान कायम हुन्छ भन्ठान्नु भएको छ। यसैले आज सुदूरपश्चिम प्रदेशमा डोटेली अलग भाषा भएको छ, बैतडीले, डडेलधुरेली,अछामी अलग। २०७८ को जनगणनामा सुदूरपश्चिम प्रदेशमा डोटेली भाषा एक नम्बर भाषामा पारिएको छ( वक्ता:७७७०००) र नेपाली २ नम्बरमा अर्थात् वक्ता ७७००००। २०५८ को जनगणनापछि अन्तिम निष्कर्ष निकाल्दा भाषिक सल्लाहका निम्ति भाषा शास्त्री प्रा. डा . चूडामणि बन्धुलाई बोलाइयो। उहाँले हाम्रा भाषिकालाई अलग भाषा मान्न तयार नभएपछि २०६८ र २०७८ मा उहाँलाई बोलाइएन । म त भन्छु हामी पश्चिमाहरूले जस्तो एउटै छातामुनि डोटेली नेपाली,बैतडीले नेपाली, डडेलदुरेली नेपाली,अछामी नेपाली भन्न छोडेर किन टुक्र्याउन / टुक्रिनतिर लाग्यौँ?
SIL International ले हाम्रा भाषा छुट्टाउन भाषिक बोध गम्यता,प्रशस्त साहित्य लेखिएको,शब्दकोश,व्याकरण लेखिएको आदि मापदण्ड बनाइदिएको छ र हाम्रा विद्यावारिधिका विद्यार्थीहरू कुनै स्थानीय भाषिक भेदबाट १०० वटा शब्द लिन्छन् आधारभूत शब्द भन्छन्,व्याख्या विश्लेषण गर्छन् अलग भाषा प्रमाणित गर्छन् । त्यो भेदलाई अलग भाषाको मान्यता दिने आधार बनाउँछन् र PHD प्राप्त गर्छन्। यसैले हाम्रा भाषा फुटालेर २०७८ को जनगणना १३० पुर्‍याइएको छ जुन गणनाको काम हाम्रोमा तथ्याङ्क विभागले गर्छ भने उता SIL को कामलाई Ethnologue नामक भाषिक इन्साइक्लोपीडिक कार्यले प्रकाशन गरी मद्दत गर्छ जसको २५ औँ संस्करणले विश्वका जीवित भाषाको सङ्ख्या ७१५१ पुर्‍याएको छ । यसैले आज नेपालीलाई टुक्र्याउने कसरत भइरहेछ भने भोलि बलिया हुँदै गए भने हाम्रा भोजपुरी,मैथिली,थारु,राई(२६),नेपाल भाषा आदि भाषालाई टुक्र्याउने निश्चित छ। के गर्ने मजस्तो उसका विरुद्ध आवाज उठाउनेलाई त उसले केही नबुझेको अर्थात् भाषिक साक्षरता नै नभएको भित्र राख्दछ।
यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0

प्रतिक्रिया दिनुहोस

राजनीति

स्कटल्यान्डमाथि अस्ट्रेलियाको सहज जित, इङल्याण्ड सुपर आठमा

स्कटल्यान्डमाथि अस्ट्रेलियाको सहज जित, इङल्याण्ड सुपर आठमा

काठमाडौँ । अस्ट्रेलियाले स्कटल्याण्डलाई पराजित गरेसँगै इङल्याण्ड जारी टी-२० विश्वकपको सुपर आठमा पुगेको छ । आइतबार सम्प...
काठमाडौंका यी स्थानमा दैनिक ४ घण्टा विद्युत् अवरुद्ध हुने

काठमाडौंका यी स्थानमा दैनिक ४ घण्टा विद्युत् अवरुद्ध हुने

काठमाडौँ । काठमाडौँका विभिन्न स्थानमा आइतबारदेखि सात दिनसम्म बिजुली अवरुद्ध हुने भएको छ। विद्युत् प्राधिकरणअन्तर्गतको काठ...
अन्पाको छैठौ साहित्यिक पदयात्रा सम्पन्न

अन्पाको छैठौ साहित्यिक पदयात्रा सम्पन्न

काठमाडौँ, असार २ । प्रकृतिसँग रमाउँदै साहित्यिक पदयात्रालाई निरन्तरता दिँदै आएको अखिल नेपाल प्रगतिशील लेखक सङ्घ(अन्पा)को छैठौ...
राष्ट्रिय परिचय पत्रका लागि टाइम कार्डअनुसार आउन काठमाडौँ प्रशासनको आग्रह

राष्ट्रिय परिचय पत्रका लागि टाइम कार्डअनुसार आउन काठमाडौँ प्रशासनको आग्रह

काठमाडौँ । जिल्ला प्रशासन कार्यालय, काठमाडौँले राष्ट्रिय परिचय पत्रको विवरण दर्ता गर्न टाइम कार्ड अनुसार आउन अनुरोध गरेको छ ।...
Home
ताजा अपडेट
ट्रेन्डिङ
Search